สืบเนื่องจาก เมื่อวันที่ 26 มีนาคม 2546 สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถพร้อมด้วย สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฏราชกุมาร เสด็จพระราชดำเนินไปทอดพระเนตรพื้นที่ ดอยอมพาย ตำบลปางหินฝน อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ ทรงพบว่าพื้นที่ป่าบริเวณดอยอมพาย ได้ถูกแผ้วถางทำไร่เลื่อนลอยอย่างกว้างขวาง เป็นจำนวนมากกว่า 1,000 ไร่ และมีแนวโน้มว่าราษฎรจะทำการบุกรุกพื้นที่ป่าเพื่อขยายพื้นที่ทำกินเพิ่มขึ้นอีก หากปล่อยให้สถานการณ์การบุกรุกแผ้วถางป่าดำเนินไปเช่นนี้ พื้นที่ป่าไม้ ก็จะถูกทำลายจนหมดสิ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ที่ดอยอมพาย ซึ่งเป็นแหล่งต้นน้ำลำแม่ปิงน้อย และไหลต่อไปยังลำน้ำแม่แจ่มซึ่งเป็นลำน้ำสาขาหลักของลำน้ำแม่ปิง จะส่งผลกระทบให้ลำน้ำแม่ปิงที่เป็นน้ำสายหลักของประเทศขาดแคลนน้ำต่อไปในอนาคต โดยมีนายโกวิท ปัญญาตรง (ผู้อำนวยการส่วนโครงการพระราชดำริ และความมั่นคง กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช) เป็นผู้ถวายรายงานสภาพของปัญหา สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถทรงวินิจฉัย และทรงมีพระราชดำริให้ดำเนินการแก้ไขปัญหาดังกล่าว โดยจัดตั้งสถานีพัฒนาการเกษตรที่สูงตามพระราชดำริ ดอยอมพาย หมู่ 9 ตำบลปางหินฝน อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ ขึ้นดำเนินการแก้ไขปัญหาดังกล่าวข้างต้น

                  ปัจจุบันสถานีพัฒนาการเกษตรที่สูงตามพระราชดำริ ดอยอมพาย ประสบความสำเร็จในเรื่องการบริหารจัดการได้แก่ ระบบการเพาะปลูกที่ดี (GAP) รวมทั้งส่งเสริมการปลูกพืชไร่ กาแฟ จัดทำคอกสาธิตการเลี้ยงหมูหลุมเพื่อนำมูลสัตว์มาปรับปรุงโครงสร้างดิน และเพื่อขยายพันธุ์หมูแก่เกษตรกรที่สนใจ สร้างรายได้ที่มั่นคง มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นแก่เกษตรกร รวมทั้งสนับสนุนกระบวนการมีส่วนร่วมในการเสริมสร้างความเข้มแข็งของคนและชุมชน การพัฒนายุวเกษตกร กลุ่มสหกรณ์ออมทรัพย์ หมู่บ้านสะอาด การฟื้นฟูและอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่น อาทิ การทอผ้าชนเผ่าลั้วะ และส่งเสริมการฟื้นฟูและอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม การปลูกป่าชาวบ้านตามแนวพระราชดำริป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง การอนุรักษ์ดินและน้ำด้วยการปลูกหญ้าแฝก รณรงค์การลดการใช้สารเคมี และเฝ้าระวังการปนเปื้อนมลพิษในสิ่งแวดล้อม ตลอดจนเป็นศูนย์เรียนรู้ด้านการเกษตรที่สูงแก่นักเรียน นักศึกษา เกษตรกร

                   ในการนี้ กรมการข้าว สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ร่วมการถอดบทเรียน โครงการพายโมเดล เพื่อรวบรวมข้อมูลเพิ่มเติมและสรุปเป็นต้นแบบ ในการนำไปใช้กับพื้นที่อื่นๆ เพื่อเป็นการประชาสัมพันธ์ผลงานและพระปรีชาสามารถของพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวที่แก้ และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

รูปภาพ